Đăng bởi: trungdung | Tháng Năm 14, 2008

Bệnh Tật Trong Ca Dao [kỳ 2]


Lê Phạm Trung Dung

ky 1 :Ngoài bệnh sốt rét,vùng rừng núi ma thiêng nước độc còn có một loại bệnh kỳ lạ cũng do muỗi mòng gây ra như ở những nơi có mỏ vàng,có suối đãi vàng thuộc vùng thượng du Bắc Việt như Tĩnh Túc ,Ngân Sơn ở Cao Bằng,Thất Khê ở Lạng Sơn,Cao Phong ở Hòa Bình hay Bắc Cạn

Bắc Cạn có suối đãi vàng.
Có hồ Ba Bể,có nàng áo xanh

Bệnh quái lạ nầy được dân gian diễn tả qua câu ca dao

Kể chuyện ông huyện về quê.
Có hai hòn ngọc kéo lê dọc đàng.
Bà huyện cứ tưởng hòn vàng.
Đánh trống đánh phách cả làng ra khênh 🙄

Chứng sa đì, nói nôm na là bệnh ruột thòng(hernia) tức là chứng ruột sa vào túi đựng hòn ngọc làm cho túi ngọc chảy dài sa xuống,thường thấy ở những người chơi thể thao hay làm các nghề chuyển động đu đưa nhiều như thợ cưa xẻ gỗ

Cò cưa kéo xẻ.
Ông thợ nào khỏe.
Thì về ăn cơm vua.
Ông thợ nào thua.
Thì về bú mẹ

Mẹ ơi,con chả lấy thợ cưa.
Có hai hòn ngọc đu đưa tối ngày 😆

Ông huyện bị chứng sa bìu(sa túi ngọc,sa đì) lạ lùng vì hai hòn ngọc sa xuống tận mặt đất phải kéo lê dọc đàng.Hai hòn ngọc của ông huyện phải nặng lắm vì bà huyện phải đánh trống cho cả làng ra khênh,nhiều khi phải kê đòn mới khiên nổi.Đây là chứng bệnh có thật ở vùng rừng núi Châu Phi,châu Mỹ,châu Á trong đó có Đông Nam Á và Đa Đảo

Ở Phi châu, người bị bệnh nầy có khi hòn ngọc to bằng bao gạo,nặng tới một tạ. Bệnh gây ra do một loại ký sinh trùng sống trong máu như sợi chỉ ,sợi tơ nên có tên là tơ trùng máu Bệnh được gọi là bệnh tơ trùng máu FILARIASIS,như bệnh sốt rét cũng do muỗi lan truyền từ người nầy qua người khác. Tơ trùng có loại như WUCHERERIA BANCRROFTI BRUGIA MALAYI xâm nhập vào các mạch máu trắng hay mạch bạch huyết (lympathic filariasis) làm tắc nghẹt các mạch máu trắng gây ra chứng phù sưng càng ngày càng lớn.Chân tay có thể phồng sưng to ,da sần sùi như chân voi vì thế còn có tên là bệnh voi ELEPHANTIASIS. Tơ trùng xâm nhập vào các mạch máu trắng,túi bìu,túi ngọc lâu ngày khiến hòn ngọc sần sùi,càng ngày càng lớn mãi.Đây chính là trường hợp bệnh của ông huyện.

Canada bây giờ đã vào xuân.Tuy là xứ lạnh nhưng cũng có muỗi rất nhiều vì Canada tích trử nước nhiều nhất thế giới nên ao hồ cũng nhiều nhất thế giới.Mùa xuân đi camping ở gần bờ sông phải đề phòng muỗi.Ở trong thành phố khi ra ngoài vườn ăn phở,barbecue cũng phải xịt thuốc đuổi muỗi.Nguyên nhân nhiều nhà có hồ bơi trong vườn là chỗ thích hợp cho muỗi sinh đẻ.Cho nên ra vườn ,muốn ăn uống thoải mái phải căng mùng như ở Việt Nam.Theo kinh nghiệm rút ra từ những năm làm công quả cho chùa trong vùng rừng núi Mont-Tremblant ,muỗi bắt đầu xuất hiện trước hay sau Phật Đản vài ngày cho đến Vu Lan thì hết chu kỳ sinh sống của con muỗi.Muỗi ở vùng núi Mont-Tremblant cũng chẵng hiền gì.Đốt một cái ,mình rờ chỗ đốt đã thấy máu chảy.Phải bôi thuốc có thành phần hóa học chánh là cây xả vào đầu tóc ,tay để muỗi không bay đến.

Có lần một anh bạn làm công quả chung với tôi la to kêu tôi “tôi bị con gì đốt đau quá” Tôi quay đầu lạy đã thấy mặt anh ta sưng to như trái chanh. Mặt tôi bị muỗi đốt nhưng tôi không thoa pommade nên bị nám đen.Sau nầy tôi phải mất gần cả năm,ngày nào cũng thoa thuốc, da mặt mới lành lặn trở lại.:(

Tóm lại muỗi Canada cũng độc lắm.Ca dao Việt Nam về một chứng bệnh không liên quan đền muỗi nòng mà liên quan đến hạnh phúc vợ chồng.

Con nhạn xanh chắp cánh bay chuyền.
Chồng em lẩy bẩy như Cao Biền dậy non.
Sớm có chồng sao em muộn có con.
Hẩm duyên xấu số em còn đứng trông.
Khốn nạn thay em ăn ở với chồng

Theo Lĩnh Nam Chích Quái ,Cao Biền là danh tướng nhà Đường.Đường Ý Tông phong Cao Biền làm Đô Hộ tướng quân đem quân đi đánh Nam Chiếu(Nam Chiếu là Nam Triệu,con cháu Triệu Đà)Sau được phong làm Tiết đô sứ Lĩnh Nam. Cao Biền thông hiểu thiên văn,địa lý và có pháp thuật cao.Cao Biền xây thành Đại La có sông Lô Giang chảy qua .gặp vị thần sông tên Tô Lịch nên đặt tên dòng sông là Tô Lịch Tục truyền Cao Biền có thể rắc hạt đậu thành binh để đánh giặc,Nhưng một lần vì cấp bách phải dùng các binh lính đó quá sớm,còn non nớt chưa đủ cứng cáp,còn lẩy bẩy: “Lò rò như cua bò đất cát.Lẩy bẩy như Cao Biền dậy non” Nên đánh giặc không được bị bại trận.Vì chúng trở dậy còn non nên gọi là dậy non.Vì dậy non nên còn run lẩy bẩy,yếu kém,không đủ cứng cáp,không đủ sức lâm trận lâu bền.Đông Y gọi chứng dậy non là chứng tảo dấy,chứng tinh không bền.Danh từ Anh Pháp gọi chứng tảo dấy ,Cao Biền dậy non là xuất tinh sớm premature ejaculation hay éjaculation précoce

Cái cò là cái cò quăm,
Mày hay đánh vợ ,mày nằm với ai.
Có đánh thì đánh sớm mai.
Chớ đánh chập tối chẵng ai cho nằm 8)

Cây mắm cò quăm,cây xú cò queo.
Thắt lưng cho chặt mà theo anh về.
Ăn cơm với cá mòi he,
Lấy chồng Cẩm Phả đun xe suốt đời :roll.

Cò quăm là cò cong queo,không phải loại cứng Anh ngữ gọi là Stork biến âm với stiff.Cổ ngữ quăm biến âm với quắm , khoằm nghĩa cong queo.Hòn Gay,Cẩm Phả là hai mỏ than lớn nhất ngoài Bắc.Cò cứng biểu tượng cho hùng tính,cường dương trong khi cò quăm cong queo biểu tượng cho suy dương,liệt dương.Mấy ông cò quăm giận cá chém thớt hay đánh vợ vào ban đêm.Nhiều khi cố ý làm như vậy để được yên thân nếu vợ không chịu ăn nằm.

Chứng Cao Biền Dậy Non mà Đông Y gọi là Tảo Dấy ,nếu gọi chính xác theo chữ Hán là Tảo Lộ Tảo :sớm Lộ là rỉ ra

Tảo Lao Lao là khổ,khổ sớm.Tiếng Nhật âm vận nghèo nàn ,nhiều khi một âm mà chỉ nhiều nghĩa .Ở Nhật bạn bè thường giởn chơi nhau :thằng nầy nó bị SORÔ Không ai hiểu SORÔ chỉ cái gì Có thể Tảo Lao là Khổ sớm hay Tảo LỘ tức là Chứng Cao Biền dậy non vì trong tiếng Nhật Tảo Lao hay Tảo Lộ đều đọc là SORÔ.

Cứ mỗi lần có thiên tai như bảo lụt,dịch cúm … từ xưa ,Đông và Tây không hẹn mà gặp nhau ở chỗ: nguyên nhân là do ông trời ,do sao xấu. Tiếng Anh disaster gồm tiếp đầu ngữ dis chỉ không,bất,mất và aster là sao.Phương Tây đã cho rằng thiên tai là do tác dụng của sao xấu lên con người và các nhà chiêm tinh học phải làm lễ cúng sao trời,tế sao trời.

Ở Việt Nam,những vùng duyên hải bắc miền Trung nhất là vùng Thanh Nghệ Tĩnh khi mùa mưa bảo tới thường hứng chịu những trận bảo từ Thái Bình Dương thổi vào mang theo những trận dịch cúm rồi đi vào nội địa do đó có bài Văn Tế Ông Cúm Bà Co như sau:

Ông Cúm Bà Co.
Ông từ trong Nghệ.
Ông bò ra đây.
Tín chủ tôi nay.
Có chút quà nầy.
Mắm tôm,bánh đúc.
Bành dày ,bánh đa.
Ông xơi xong rồi.
Mời ông đi xa

Cảm cúm nghiêng nhiều về nghĩa bị nhiễm lạnh vì từ Cúm có thể biến âm từ Căm trong rét căm căm hay Cầm trong run cầm cập.Cúm còn hàm ý co,co ro như “ngồi co ro,cúm rúm vì lạnh”Người bị cúm đau nhức mình mẩy thường nằm co quắp cong người lại như tôm ươn ,trong tư thế chống lại sự tóm bắt của bệnh cúm, của sao trời.Cúm cùng vần với Cum :bắt giữ ví dụ bị cảnh sát cum hoặc Cùm :bị xiềng giữ như cùm kẹp,cùm chân,cùm tay.Tiếng Pháp bệnh cúm Grippe cùng nghĩa với cum,cùm vì theo nghĩa đen là móng vuốt,túm ,bắt,vồ bằng móng vuốt.

Vì Ông Cúm Bà Co từ trong Nghệ bò ra nên món đồ cúng phải kể đầu tiên là mắm tôm vì vùng Thanh Nghệ Tĩnh nổi tiếng về cá mắm như Cao Bá Quát đã ví văn thơ một nhóm Thi Xã với con thuyền Nghệ An “Câu văn Thi xã,con thuyền Nghệ An” Bánh đúc chấm mắm tôm là món quà chắc bụng ở thôn quê miền Bắc,nhiều bà nhiều cô nghiền đến độ

Bánh đúc bẻ ba.
Mắm tôm quệt ngược.
Cửa nhà tan hoang

Bánh dầy tròn trắng biểu tượng cho mặt trời lặn,mặt trăng.Bánh đa tròn nướng nổi phồng biểu tượng cho mặt trời nóng bỏng rực sáng.Sau khi cúng xong,đem mắm tôm rắc từ trong nhà ra tận ngoài ngõ để Ông Cúm Bà Co theo vết mắm tôm mà đi chỗ khác.

Y học ngày nay biết rõ Cúm do ba loại siêu vi trùng (VIRUS) A,B,C gây ra nhưng kinh nghiệm dân gian vẫn đúng khi cho rằng Cúm thường đi kèm với mưa bảo,mùa giá lạnh,thiên tai.Siêu vi trùng Cúm có vỏ bọc nên sống rất khỏe mùa đông .Ba loại A,B,C có kháng sinh khác nhau nên bị loại nầy rồi vẫn có thể bị loại khác và có tính biến di nên mỗi năm mỗi khác.Kinh nghiệm cho thấy cứ mười năm có một trận dịch Cúm khủng khiếp.Trận dịch Cúm 1918-1919 làm chết 450000 người Mỹ gây thiệt hại lớn về kinh tế”Chẵng ốm chẵng đau làm giàu mấy chốc”

Một chứng bệnh lan truyền qua đường tình dục như được diễn tả trong câu đồng dao:

Cậu lậu quả cà.
Cậu già cậu chết.
Thổi nồi cơm nếp.
Đem ra ngoài đồng.
Đánh ba tiếng trống.
Cậu ơi là cậu

Bệnh lậu là bệnh “ dò,rỉ nhểu ra,nhỏ giọt”Người Pháp gọi bệnh nầy là giọt ban mai(GOUTTES MATINALES) vì bệnh nhỏ giọt nhiều về buổi sáng sau một đêm không đi tiểu.Còn gọi là nhỏ giọt nhà binh(GOUTTES MILITAIRES) vì thường thấy trong quân đội.Bệnh nhỏ giọt chia làm hai loại : giọt đục là lậu mủ,giọt trong :lậu nhiệt.Lậu nhiệt do vi sinh vật có tên CHLAMYDIA gây ra.Ở nữ giới xuất hiện dưới dạng huyết hư :(.

Bệnh nầy là đại họa cho thanh thiếu niên.Nếu không chữa trị đúng cách ở đàn ông sẽ làm sưng tiểu dịch hoàn nói nôm na là hai hòn ngọc,hai quả cà như “cậu lậu quả cà”.Bệnh lậu có triệu chứng đi tiểu gắt,tiểu rát,tiẻu dắt và khi lan đến hòn ngọc làm đau nhức:

Em ơi anh bị nhức đầu.
Hay đi đái dắt ,lại đau ngọc hành.
Thuốc gì mà nuốt với chanh.
Thì em đi lấy cho anh một liều

Lậu quả cà nếu không chửa trị kịp thời bằng thuốc trụ sinh sẽ đưa tới hậu quả bị tắc nghẹt ống dẫn tinh gây ra chứng hiếm muộn.,không có con và khi chết được các cháu đêm ra chôn ngoài đồng.như bài đồng dao đã hát ở trên.Bệnh lậu ở phái nữ lan đến hai ống dẫn trứng lầm tắc nghẹt ống dẫn trứng cũng gây ra chứng hiếm muộn.Các trẻ em sơ sinh của bà mẹ mắc bệnh có thể bị mù mắt vì chứng đau mắt cấp tính do bệnh lậu gây ra.

Lê Phạm Trung Dung

Advertisements

Responses

  1. quả thật những bài ca dao về bệnh tật thật hay . nhưng tôi đang cần tìm một số câu hát châm biến .


Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Categories

%d bloggers like this: