Đăng bởi: trungdung | Tháng Mười 5, 2008

Mùa Thu:Tình Yêu và Vô Thường


Lê Phạm Trung Dung

Mùa thu mưa bay,gió heo may,tiết tri lành lnh,lá vàng rơi rng bay khp no là ngun cm hng vô tn cho các văn nhân,thi sĩ,nhc sĩ.

Xuân Diu đã t khung cnh m đm ca tri vào thu

“Rng liu điu hiu đng chu tang.
Tóc bu
n buông xung l ngàn hàng.
Đây mùa thu t
i mùa thu ti.
V
i áo mơ phai dt lá vàng”

Tn Đà trong bài “Gió Thu” t mi tình đơn phương trong tuyt vng vi cô hàng xóm

“Trn gió thu phong rng lá vàng.
Lá r
ơi hàng xóm lá bay sang.
Vàng bay m
y lá năm già na.
H
hng ai xui thiếp ph chàng”

và trong “Thu Khuê Hành” (Thu khuê oán làm theo điu hành) ni bun cô đơn ngưi đàn bà trong phòng the:

Lạnh lo mây tri quang
Sân thu đêm khuya r
ơi lá vàng,
Trăng tà chim l
ng, nhn kêu sương
G
i chiếc chăn đơn thiếp nh chàng.
Chàng đi xa cách nh
quê hương
Quê h
ương đt khách ngưi mt phương
Mong chàng ch
ng thy lòng ngùi thương.
Bu
ng không canh vng bóng in tưng
Ch
ch tơ tơ ri vn vương
N
ưc mt đm đìa trôi quanh giưng.
Tháng cũ đã qua tháng m
i sang
Tháng sau tu
n na nhng tư lưng
Ngày tháng đi chóng năm canh tr
ưng
Lác đác sao tàn, l
p lánh gương.
Trên tr
i Chc N cùng Ngưu Lang
M
t di sông Ngân l my hàng”

Lưu Trng Lư mưn ý thơ trong bài Haiku ca nưc Nht đã viết lên bài thơ Tiếng Thu:

“Em không nghe mùa thu.
D
ưi trăng m thn thc
Em không nghe r
o rc.
Hình
nh k chinh phu.
Trong lòng ng
ưi cô ph.

Em không nghe rng thu.
Lá thu r
ơi xào xc.
Con nai vàng ng
ơ ngác.
Đ
p trên lá vàng khô.”

Bích Khê trong “Cui Thu”

“Đêm nay hn lng làm sao
C
nh thu ôm c chiêm bao vào lòng
Sao xanh l
t tím tơ đng
Gió
ơi là gió, bun đông thi v
Không gian m
ưa l đm đìa
Đ
y sân trng toát hoa lê đu mùa
Tr
i lam đc tình thu
Ô kìa mây b
c nng lùa v tây!
H
n sao không đng mà say!
Chà đôi chim kh
ướu nó bay tung tri …
Nh
c đâu bng vót tng khơi
H
n theo vi nhc, hn ơi là hn
Bu
n thôi như rượu thm dn
Lên men n
ng khướt, xoay tròn trên không”

Hàn Mc T trong “Bun Thu”

p úng không ra được na li,
Tình thu bi thi
ết lm thu ơi!
V
i vàng cánh nhn bay đi trt.
Hiu h
t hơi may thong li ri…
N
m gng đã không thành mng được,
Ngâm tràn cho đ
lúc bun thôi.
Ngàn trùng bóng li
u trông xanh ngt,
C
nh sp v đông mt đã vơi. “

Trong Cui Thu

“La tri ai dt vi ai căng,
Ai th
chim bay đến Qung Hàn,
Và ai gánh máu đi trên tuy
ết,
M
nh áo da cu ngm n nang.
Mây v
hng hà sa s l,
Là ngu
n ly bit gia cô đơn.
Sao
không tô đim nên sương khói,
Trong cõi lòng tôi bui chp chn.
Đây bãi cô liêu l
nh hng h,
V
i bun phơn pht, vng trơ vơ.
Cây gì mnh khnh run cm cp,
Đi
m báo thu vàng gy xác xơ.
Thu héo nc thành nhng tiếng khô.
M
t vì sao l mc phương mô?
Ng
ười thơ chưa thy ra đi nh?
Trinh b
ch ai chôn tn đáy m
?

Nguyn Khuyến tinh thông Hán hc nhưng là bc thy cách s dng ch Nôm.Trong ba bài Thu m,Thu điếu,Thu vnh Tam Nguyên Yên Đ đã gieo vn rt đc đáo

“Năm gian nhà c thp le te,
Ngõ t
i đêm sâu đóm lp loè.
L
ưng giu pht phơ màu khói nht,
Làn ao lóng lánh bóng trăng loe.
Da tr
i ai nhum mà xanh ngt?
M
t lão không vy cũng đ hoe.
R
ượu tiếng rng hay, hay ch my.
Đ
năm ba chén đã say nhè”

“Ao thu lnh lo nước trong veo,
M
t chiếc thuyn câu bé to teo.
Sóng bi
ếc theo làn hơi gn tí,
Lá vàng tr
ước gió s đưa vèo.
Tng mây lơ lng tri xanh ngt,
Ngõ trúc quanh co khách v
ng teo.
T
a gi, buông cn lâu chng được,
Cá đâu đ
p đng dưới chân bèo.”

“Tri thu xanh ngt my tng cao,
C
n trúc lơ phơ gió ht hiu.
N
ước biếc trông như tng khói ph,
Song th
ưa đ mc bóng trăng vào.
M
y chùm trước giu hoa năm ngoái,
M
t tiếng trên không ngng nước nào?
Nhân h
ng cũng va toan ct bút,
Nghĩ ra l
i thn vi ông Đào.,”

Nguyn Tt Nhiên trong “Bun Tàn Thu”

“Ôi nhng hàng cây nhung nh nhung
Có nh
ư ta đng lnh vô cùng
Có nghe s
ương tuyết làm hon héo
Chút gì màng mu
n thu thanh xuân
Ôi nh
ng hàng cây ngơ ngn ngơ
Có kh
đau nghe lá hng h
Có nh
ư ta na đi hiu ht
Mu
n chết, sau đôi bn giã t ?
Ôi nh
ng hàng cây im đng im
Ngùi t
ưởng bao nhiêu lá ph tình
Có nh
ư ta đng – tàn mơ mng
Máu v
n loang t vết nhân duyên ?
Này nh
ng hàng cây đng trơ xương
Có đ
ng như ta đng nát lòng
Có nh
ư ta đng ch không hn
M
t người … không biết nh ta không ?”

Trong Trúc Đào

“Chiu xưa có ngn trúc đào Mùa thu lá rng bay vào sân em Mùa thu lá rng êm đm Như cô vi cu cười duyên di kh
B
i vì hai đa ngây thơ Tình tôi do y là … ngơ ngn nhìn Thế ri trăng sáng lung linhEm mười sáu tui gin hn vu vơ
Sang năm m
ười by không ng Tình tôi nít nh ngi mơ cũng tha Tôi mười by tui bun chưa
Đ
u niên hc mi dm mưa c ngày”

Đ Ph trong hai bài Thu Hng

Văn đo Trường An t dch kỳ Bách niên thế s bt thăng bi
Công h
u đ trch giai tân ch Văn vũ y quan d tích thì
Tr
c bc quan san kim c chn Chinh tây xa mã vũ thư trì
Ng
ư long tch mch thu giang lãnh C quc bình cư hu s tư
D
ch Thơ
Nghe nói Tr
ường An ta hí trường! Trăm năm thế cuc lm bi thương
Công h
u dinh th thay người mi Văn vũ y quan đi khác thường
Chiêng, tr
ng m vang lên Bc tái Quân, thư chm tr đến Tây phương
Sông thu l
nh vng hơi tăm cá C quc thanh bình mãi ước mong.

“ Ngc l điêu thương phong th lâm,Vu Sơn, Vu Giáp khí tiêu sâm.Giang gian ba lãng kiêm thiên dũng,
Tái th
ượng phong vân tiếp đa âm.Tùng cúc lưỡng khai tha nht l, Cô chu nht h c viên tâm.
Hàn y x
x thôi đao xích,Bch Đế thành cao cp m châm.”

Lác đác rng phong ht móc sa, Ngàn non hiu ht, khí thu loà.Lưng tri sóng rn lòng sông thm,
M
t đt mây đùn ca i xa. Khóm cúc tuôn thêm dòng l cũ,
Con thuy
n buc cht mi tình nhà.Lnh lùng gic k tay đao thước,Thành Bch, chy vang bóng ác tà.
B
n dch: Nguyn Công Tr

Thi sĩ người Pháp Paul Verlaine (1844-1896) sáng tác bài “ Chanson d’automne

Les sanglots longs Des violins De l’automne Blessent mon Coeur D’une langueur Monotone.
Tout suffocant Et blême, quand Sonne l’heure, Je me souviens Des jours anciens Et je pleure
Et je m’en vais Au vent mauvais Qui m’emporte Deçà, delà, Pareil à la Feuille morVictor Hugo trong “Les Feuilles D’AutoVictor Hugo trong “Les Feuilles D’Automne”

Voilà que les beaux ans qui s’envolent tour à tour.
L’emporte l’un sa joie.l’autre son amour

Từ Đông sang Tây khi nói về mùa Thu,các Thi sĩ thường đề cập đến tình yêu,phần lớn là tình yêu dang dở,đơn phương.Các nhạc sĩ Việt Nam như Đoàn Chuẩn,Văn Cao,Phạm Mạnh Cương,Đặng Thế Phong…đã để lại cho đời nhiều bài Thu Ca bất hủ.Mùa Thu là
mùa của Tình yêu dang dở nhưng tôi không hiểu tại sao người Nhật Bản lại thích kết hôn vào mùa Thu. 🙄

Như dân Tokyo đi hưởng tuần trăng mật ở Hakone hay Nikko ,nổi tiếng mùa thu lá vàng và suối nước nóng.

Người Việt sinh sống ở Montreal thường lái xe đưa gia đình về vùng núi Mont Tremblant nằm cách xa Montreal gần 200 cây số ,hướng Bắc ngắm là vàng.Vùng nầy có Đại Tùng Lâm Tam Bảo Sơn và Thiền Tự Đạo Viên.Thầy Thông Tạng trụ trì Thiền Tự Đạo Viên,hôm 28/9 cầm chiếc lá phong vàng úa trên tay ,thuyết pháp về sự Vô Thường.Câu kệ nổi tiếng trong Kinh Niết Bàn nói về sự Vô Thường

“Chư hành Vô Thường.
Thị sanh diệt pháp.
Sinh diệt diệc dĩ .
Tịch diệt vi lạc”

諸行無常,是生滅法, 生滅亦已. 寂滅為樂

Vạn Hạnh Thiền sư :

“Thân như điện ảnh hữu hoàn vô.
Vạn mộc xuân dinh thu hựu khô.
Nhậm vận thịnh suy vô bổ úy
Thịnh suy như lộ thảo đầu phô”

身 如 電 影 有 還 無,
萬 木 春 榮 秋 又 枯,
任 運 盛 衰 無 布 畏,
盛 衰 如 露 草 頭 鋪

Tản Đà được biết đến nhiều qua những bài thơ về mùa thu cùng với những mối tình dang dở với cô hàng xóm.Nhưng ít ai biết Tản Đà là người rất thấu hiểu lý Vô Thường của Phật Giáo.Như bài ” Đêm Thu trông Trăng” Tản Đà đã viết:

Đêm thu trăng sáng một trời Một mình ngồi tưởng sự đời nghĩ quanh.
Nghĩ cho muôn vật hoá sinh Ở trong vũ trụ cái hình ra chi!
Trăng kia tròn được mấy khi, Hoa kia nở được mấy thì hỡi hoa ?
Gái tơ quá lứa đã già, Con tằm rút ruột thời là dộng non.
Khúc sông bồi lấp nên cồn, Dâu xanh bãi bể, đá mòn nước khe.
Đồng không con đóm lập loè, Khách trần lối ấy đi về những ai?
Hình kia đúc tự thợ trời,Tình kia hoạ mới ra ngoài khuôn xanh.
Vọng phu còn đá còn trinh, Tiền Đường còn sóng, trung trinh hãy còn.
Dẫu cho sông cạn đá mòn,Trung hồn khôn thác, trinh hồn khôn tan.
Cho hay những khách trần hoàn,Nghìn xưa ở lại thế gian mấy mà?
Trông lên một mảnh trăng tà, Soi chung kim cổ biết là những ai?
Mà người kim cổ những ai?
Dẫu cho sông cạn đá mòn,

Và và trong bài ” Cảm Thu”

“Từ vào thu đến nay:Gió thu hiu hắt,Sương thu lạnhTrăng thu bạnhKhói thu xây thành.Lá thu rơi tụng đầu ghềnh Sôngthu đưa lá bao ngành biệt ly.
Nhạn về én lại bay đi Đêm thì vượn hót, ngày thì ve ngâm.Lá sen tàn tạ trong đầm,Nặng mang giọt lệ âm thầm khóc hoa.Sắc đậu nhuộm ố quanh hà

Cỏ vàng cây đỏ bóng tà tà dương.Nào người cố lí tha
phương,Cảm thu ai có tư lường hỡi ai?

Nào những ai:Bảy thước thân nam tử,Bốn bể chí tang bồng Đường mây chưa bổng cánh hồng,Tiêu ma tuế nguyệt, ngại ngùng tu mi.

Nào những ai:Sinh trưởng nơi khuê các,Khuya sớm phận nữ nhi,Song the ngày tháng thoi đi,Vương tơ ngắm nhện nhỡ thì thương hoa.

Nào những ai:Tha phương khách thổHải giác thiên nha,Ruột tằm héo, tóc sương pha Góc phần trạnh tưởng quê nhà đòi cơn.

Nào những ai Cù lao báo đức Sinh dưỡng đền ơn Kinh sương nghĩ nỗi mền đơn,Giàu sang bất nghĩa mà hơn nghèo hèn!

Nào những ai:Tóc xanh mây cuốnMá đỏ hoa ghen Làng chơi duyên đã hết duyên Khúc sông trăng dãi con thuyền chơi vơi!

Nào những ai:Dọc ngang trời rộng,Vùng vẫy bể khơiĐội trời đạp đất ở đời Sa cơ thất thế quê người chiếc thân.

Nào những ai Kê vàng tỉnh mộng Tóc bạc thương thânVèo trông lá rụng đầy sân,Công danh phù thế có ngần ấy thôi.

Thôi nghĩ cho:Thu tự trờiCảm tự người.Người đời ai cảm ta không biết!

Ta cảm thay ai viết mấy lời.Thôi thời:Cùng thu tạm biệtThu hãy tạm lui,Chỉ để khách đa tình đa cảm,Một mình thay cảm những ai

Tất cả pháp thế gian là Vô Thường,thay đổi không ngừng,chẳng có pháp nào bất di bất dịch cả.Đức Phật đã dạy chúng ta phải quán các Pháp Như ThịMột triết gia người Pháp có nói”La vrai philosophie est de voir des choses telles qu’elles sont”Trong kinh Pháp Hoa phẩm Phương Tiện có dạy về

Thập Như Thị

“Như thị Tướng,như thị Tính,như thị Thể,như thị Lực,
như thị Tác,như thị Nhân,như thị Duyên,
như thị Quả,như thị Báo,
như thị bản mạt cứu cánh đẳng”

如是相,如是性,如是体,如是力,
如是作,如是因,如是緣,
如是果,如是法,
如是本末究竟等

Đức Phật đã dạy dối với tất cả pháp thế gian phải quán từ Tướng,Tính,Thể,Lực,Tác,Nhân,Duyên,Quả,Báo,sợi dây nhất quán nối liền từ Tướng đến Báo.Dù vật đổi sao dời ,ta không bị lôi cuốn theo.Dù mùa thu quả thật tiêu điều với lá vàng rơi rụng đầy đường,tang thương,ảm đạm nhưng một khi đã hiểu Phật Pháp,ta vẫn cứ thản nhiên và phương pháp tốt nhất là niệm Phật càng nhiều càng tốt sao cho thân tâm thường an lac.

Lê Phạm Trung Dung

Advertisements

Responses

  1. Mô Phật.Tôi ghi lộn trong thập như thị không phải Như thị Pháp mà là như thị Báo.Tôi xin sám hối.Mô Phật

    BBT: đã cập nhập cho bạn 🙂

  2. Cám ơn ban biên tập.Thập như thị rất quan trọng trong Phật Giáo.Chỉ có thập phương chư Phật mới hiểu rỏ thập như thị


Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Chuyên mục

%d bloggers like this: